Columns
Positieve blik
In de media kwamen vooral de woorden tekorten, werkdruk en cao voorbij.
Nog een paar weken en dan sluiten we 2025 af. Voor mij zijn de laatste weken van het jaar, naast gezellig en hectisch, ook een moment om terug te kijken. In de media kwamen dit jaar voor apotheken vooral de woorden tekorten, werkdruk en cao voorbij; een eerlijk beeld van wat er speelde. Maar naast de headlines waren er ook mooie momenten om trots op te zijn. Zo won Apotheek.nl voor de achtste keer op rij de prijs voor website van het jaar in de categorie gezondheid. Een prijs winnen is bijzonder, maar dat zo vaak achter elkaar doen is misschien nog wel specialer en laat ook echt het belang én de toegevoegde waarde van de site zien.
Quadruple wat?
Bij mijn collega-huisarts stonden de vraagtekens in de ogen.
Zoals eerder beschreven in mijn column, is een onderdeel van de kaderopleiding het uitvoeren van een zorgproject. Een zorgproject dat is gericht op het verbeteren van de zorg en dat relevant is voor jouw regio. Hiervoor was het van belang in kaart te brengen welke issues allemaal speelden in jouw regio. Hiervoor kon je gebruikmaken van regiobeelden en regioplannen. Nadat we deze hadden uitgeplozen, gingen we aan de slag met het formuleren van een idee voor het project. Belangrijke items hierbij waren het onderbouwen van wat we wilden veranderen, waarom dat relevant was voor de regio en welke impact je met het project wilde maken.
Aiaiaiaiaiaiai!
Wees alstublieft kritisch op wat u leest.
Kent u van die Spaanse liedjes, waarin dan met veel gevoel “Ayayay” wordt uitgeroepen en gezongen? Dit betekent “uiting van verdriet, pijn of grote emotie”. Maar ik denk dat het ook gaat over AI. Gebruik hiervan wekt bij mij namelijk regelmatig verdriet en grote emoties op. Inmiddels de 40 gepasseerd, ben ik wellicht nu al te oud(erwets). Maar ik kijk met scepsis naar het explosief gegroeide en vooral ook opgedrongen gebruik van AI. Want wie controleert wat we zo leren en lezen?
Digitale souffleur
Met de juiste prompts heb ik overal een sparringpartner.
Sinds een paar jaar werk ik samen met een opvallend gedisciplineerde collega. Nooit te laat, nooit chagrijnig, en zelfs op maandagochtend fris: mijn digitale assistent uit het taalmodel. Nou ja … fris zolang ik goed aanstuur. Want zonder duidelijke instructie verandert de assistent soms in een kruising tussen poëet, papegaai en hyperactieve stagiair.
Waardering
Dacht ik aan alles gedacht te hebben.
De apotheek bestond 1 oktober 45 jaar. Op dit moment heb ik het geluk te mogen werken met een fantastisch fijn en goed team. Assistenten die met elkaar kunnen lezen en schrijven, die wat voor elkaar over hebben en tegelijkertijd ook hart voor de zaak hebben. Des te belangrijker mijn waardering voor hen te uiten. Dit doe ik door persoonlijke kaartjes te schrijven, teamuitjes te organiseren en door het jaar krijgen ze een paar keer een kleine of grote attentie.
Geboortedorp
Het gesprek verliep heel anders dan verwacht.
Recent ben ik teruggekeerd naar mijn geboortedorp: als openbaar apotheker deze keer. Eén van de eerste vragen die ik kreeg van een huisarts betrof de aanvraag voor een farmacogenetisch paspoort voor een patiënt. Inhoudelijk meteen een interessante casus om mee te starten. Tijdens het telefonische consult viel plots een bekende stem in: de echtgenoot van de patiënt was mijn oude basisschooldirecteur.
DroomSap
Dan verschijnt er ineens een middel met een aantrekkelijke naam.
Slapeloosheid is vervelend. Wie ’s nachts ligt te woelen, is snel geneigd iets nieuws te proberen. Dan verschijnt er ineens een middel met een aantrekkelijke naam: DroomSap - natuurlijk, met honing en kruiden, en de chemische stof doxylamine, een geregistreerd geneesmiddel tegen slapeloosheid. Poeders met 12,5 of 25 mg doxylamine zijn toegestaan op recept; producten met meer dan 7,5 mg worden altijd als geneesmiddel aangemerkt en mogen alleen door een arts worden voorgeschreven. In Nederland is alleen de doxylamine/pyridoxine in de handel voor de indicatie misselijkheid en braken voor zwangerschap. DroomSap zit net onder die grens (6,52 mg per 2 ml dosering), maar kan net als het geneesmiddel ook bijwerkingen veroorzaken.
Gelijkheid
'Goed om na te denken over leeftijd en leeftijdsverschil.'
Een veilige leeromgeving is een essentiële voorwaarde om goed te kunnen leren, zowel op de universiteit als tijdens de coschappen. Het is dan ook een onderwerp binnen de master dat continu aandacht vereist. Ook voor de apothekers in spe op de terugkomdagen tijdens de coschapperiode. Een thema dat dan regelmatig naar voren komt, is gelijkheid – of eigenlijk het ontbreken daarvan – in diverse vormen.
Perfecte pitch
Het project is uitgewerkt vanuit verschillende invalshoeken.
Aan het begin van ons tweede opleidingsjaar voor de opleiding tot kaderapotheker zijn we op tweedaagse in Driebergen-Rijsbergen geweest. Een van de opdrachten daar was om een project te pitchen voor een groep van experts. Dit project is gedurende het eerste jaar door de kaderapothekers bedacht en uitgewerkt vanuit verschillende invalshoeken.
Speak up dear?
Mogelijk vindt u mij nu wel veel te dominant.
Ik vind het fijn iets nieuws te leren. Meestal word ik dus enthousiast van nieuw cursusaanbod. Tot mijn oog viel op een advertentie van de FMS Academie voor de cursus genaamd ‘speak up, dear!’ Doelgroep: vrouwelijke medisch specialisten, slechts € 2000! Ik quote: “Een vrouwelijke specialist die zichzelf profileert moet balanceren op een smalle evenwichtsbalk. Als ze zich te dominant opstelt wordt ze afgewezen omdat ze niet aardig genoeg is. Gedraagt ze zich weer te aardig dan wordt ze niet serieus genomen.”
Een mooie dag
'Meid, dan betaal ik het zelf!'
Ik las dat ZN de gezamenlijke doelstelling heeft om eerlijk met apotheken af te rekenen. Dat medicatie in de baxters tegen AIP wordt afgerekend; immers, wij apothekers zijn overgeleverd aan het baxterassortiment. Het klonk mij als de eerste tonen van een goed muziekstuk in de oren.
Ethische dans
Moedig zijn is het juiste midden zoeken tussen niks doen en handelen.
Tijdens een van de lessen die ik heb mogen verzorgen in de vervolgopleiding werd ik getriggerd door een opmerking van een aios: “Als ik twijfel zeg ik vaak niks. De arts zal het wel weten, anders zou hij niet zoiets geks voorschrijven.” Voor hem klonk het vanzelfsprekend, voor mij als een echo van een groter vraagstuk: wat maakt een apotheker eigenlijk ‘goed’?
AI
Belangrijk om kritisch te blijven nadenken.
De digitalisering raast door de gezondheidszorg en AI-systemen worden geroemd om hun snelheid en efficiëntie. Maar wat staat daartegenover? Terwijl technologie ons werk makkelijker maakt, krijgen we ook met nieuwe uitdagingen te maken. Want gemak kan ook gemakszucht worden.
Oleander
Vergiftiging kan in sommige gevallen zelfs dodelijk zijn.
Onlangs las ik een nieuwsbericht over herten die waren overleden na het eten van takken van de oleander. Ik wist dat oleanders giftig zijn, maar dat ze zó gevaarlijk zijn dat ze een hert kunnen doden? Pas door dit bericht drong de ernst en het gevaar echt tot me door.
Scherp oog
De beste verbinding blijft altijd die tussen mensen.
Ons prachtige beroep kent een opmerkelijke oorsprong: in 1240 ontstond het door een mislukte vergiftigingspoging op keizer Frederik II door zijn lijfarts. Sindsdien is er veel veranderd. Maar hadden onze voorgangers al die ontwikkelingen kunnen voorzien? Ik betwijfel het.
Verlies en winst
Bijzonder was dat juist zijn fysieke staat verbeterd was.
Afgelopen week voerde ik een medicatiebeoordeling uit met een patiënt die ik al vaker had gesproken. Hij had in die tussentijd veel meegemaakt. Zijn vrouw, voor wie hij jarenlang mantelzorg had verleend, was recent overleden. Erg verdrietig was meneer nog over dit verlies en vaak blikte hij terug op dit gemis in het gesprek.
Alternatieve eed
Of zouden ze zich toch een heel klein beetje schuldig voelen.
Artsen en apothekers zetten zich in voor het belang van hun patiënten. Zij zullen hen geen schade doen, zoals wij allen hebben beloofd of gezworen in onze Eed van Hippocrates. Toch denk ik af en toe dat niet iedereen dezelfde ceremonie heeft gekregen als ik, of wellicht toen hun vingers gekruist achter hun rug hebben gehouden.
Hoffelijkheid
Altijd even contact maken met patiënten.
Jaren geleden heb ik een hospitality-training gevolgd van ene Tanja. Ze kwam uit de horecawereld, maar hoffelijkheid kent geen verzuiling dus haar leer was ook toepasbaar op apotheken. Ik denk vaak terug aan deze training. Hoe zij aangaf krom te trekken van verkleinwoordjes, pardon, ik bedoel natuurlijk woorden. “Ik maak het receptje even klaar”, of “momentje”! Nog erger was zomaar omdraaien en weglopen.
Papierloos? Papierlos!
Digitaal, modern en efficiënt.
De papierloze apotheek, wat een prachtig beeld. Digitaal, modern en efficiënt. En toch hoor ik elke ochtend de printer opwarmen als een ouderwetse stoomlocomotief. Ironisch dat een van de hardst werkende teamleden in een papierloze apotheek de printer is.
Echt pieken
Het bergklimaat met minder allergenen en schone lucht doet wonderen.
Deze PW-editie over longaandoeningen brengt mij terug naar mijn stage bij het Nederlands Astmacentrum Davos (NAD) in Zwitserland. Daar kreeg ik een uniek inkijkje in een multidisciplinaire setting, waar onder anderen longartsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten, diëtisten en psychologen intensief samenwerken. Het NAD is een schoolvoorbeeld van geïntegreerde zorg en een bron van Nederlandse trots over de grens.