Duurzame inhalatiezorg gaat verder dan CO₂-uitstoot

Duurzame inhalatiezorg begint bij de patiënt^2,4,5

De verduurzaming van de inhalatiezorg staat hoog op de agenda. Daarbij gaat de aandacht vaak uit naar de CO₂-uitstoot van inhalatoren, met name die van dosisaerosolen (pMDI's). Hoewel de directe CO₂-voetafdruk tussen pMDI's verschilt en over het algemeen hoger is dan die van droogpoederinhalatoren (DPI's), zou een focus op emissies alleen geen recht doen aan de complexiteit van duurzame inhalatiezorg.

Bij de keuze voor een inhalator wordt rekening gehouden met de inhalatievaardigheden, voorkeuren en klinische behoeften van de patiënt. Een inhalator die niet correct wordt gebruikt, kan leiden tot slechtere ziektecontrole, meer kans op exacerbaties, meer spoedzorg en hogere zorgkosten.

Optimale ziektecontrole: de basis van duurzame zorg^1,2,4

Het primaire doel van inhalatietherapie is en blijft optimale ziektecontrole. Duurzaamheidsdoelstellingen zijn belangrijk, zonder de effectiviteit van de behandeling uit het oog te verliezen. Een duurzame keuze vraagt daarom om een inhalator die aansluit bij de patiënt, correct kan worden gebruikt en therapietrouw ondersteunt.

Een eenzijdige focus op emissiereductie kan onbedoeld leiden tot suboptimale behandelkeuzes. Wanneer patiënten overstappen naar een inhalator die minder goed aansluit bij hun inhalatievaardigheden of voorkeuren, kan het risico op onjuist gebruik, verminderde therapietrouw en verlies van ziektecontrole toenemen. Dit kan gepaard gaan met meer exacerbaties, extra medicatiegebruik en meer zorgconsumptie – factoren die eveneens bijdragen aan de milieu-impact van respiratoire zorg. Patiëntuitkomsten vormen daarbij het uitgangspunt.

De verborgen duurzaamheidskans: efficiënte medicatieafgifte^1,2,3,6,7

Een vaak onderbelicht aspect van duurzame inhalatiezorg is de optimalisatie van medicatieafgifte. Een passend inhalatiesysteem, goede inhalatie-instructie en correct gebruik dragen samen bij aan een effectieve behandeling en optimale ziektecontrole. Dat is niet alleen belangrijk voor de patiënt, maar ook vanuit duurzaamheidsperspectief.

Een recente studie bij patiënten met ernstig astma laat zien dat verschillende aspecten van de behandeling en zorg bijdragen aan de totale milieu-impact. SABA-gebruik (50,7%) en spoedeisende zorg en ziekenhuisopnames (21,0%) waren belangrijke bijdragers aan de totale broeikasgasuitstoot van hun astmazorg.⁶

Tegen deze achtergrond kan efficiënte medicatieafgifte een relevante, maar vaak onderbelichte duurzaamheidskans vormen.^2,6,7 Voor veel patiënten die een pMDI gebruiken, spelen voorzetkamers een belangrijke rol. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het gebruik van een voorzetkamer de longdepositie kan verbeteren, de afhankelijkheid van een nauwkeurige hand-mondcoördinatie kan verminderen en de afzetting van medicatie in mond en keel kan beperken.^1,3

Niet alle voorzetkamers presteren hetzelfde^1,3,7

Recente experimentele studies laten zien dat de prestaties van voorzetkamers onderling kunnen verschillen. Verschillen in ontwerp en materiaaleigenschappen kunnen van invloed zijn op de hoeveelheid medicatie die beschikbaar is voor inhalatie.

Onderzoek met functionele respiratoire beeldvorming (FRI) laat zien dat de onderzochte pMDI-voorzetkamercombinatie een consistente longdepositie realiseert en minder gevoelig is voor suboptimale inhalatiemanoeuvres dan de onderzochte DPI's.³

Het directe effect van verschillende voorzetkamers op de totale CO₂-voetafdruk van een behandeling is nog niet klinisch aangetoond. Experimentele gegevens laten echter zien dat de keuze van het pMDI en de voorzetkamer invloed kan hebben op medicatieafgifte en de potentiële CO₂-emissies per effectief afgeleverde dosis.⁷

De keuze voor een voorzetkamer verdient daarom, net als de keuze voor een inhalator, aandacht vanuit klinisch perspectief én binnen de bredere discussie over duurzame inhalatiezorg.

Van laboratoriumdata naar patiëntervaring^1,8

Duurzame inhalatiezorg draait niet alleen om technische prestaties, maar ook om de ervaring van de patiënt in de dagelijkse praktijk. De recente EMJ-publicatie beschrijft hoe formaat en draagbaarheid van een voorzetkamer het gebruik buitenshuis kunnen beïnvloeden.¹

Patiënt gerapporteerde uitkomsten met een draagbare voorzetkamer laten daarnaast zien dat patiënten meer vertrouwen in de medicatieafgifte rapporteerden. Een deel van de patiënten rapporteerde ook minder benodigde inhalaties, minder bijwerkingen en minder spoedzorggebruik.¹˒⁸ Effectieve inhalatiezorg vraagt daarom om aandacht voor zowel de prestaties van het inhalatiesysteem als het gebruik ervan in de dagelijkse praktijk.

Duurzaamheid is meer dan CO₂-reductie^1,2,4,6,7

Echte verduurzaming vraagt om een bredere blik. Naast de ecologische impact van een inhalator verdienen ook behandelresultaten, therapietrouw en zorgconsumptie aandacht. Ook factoren die samenhangen met onvoldoende ziektecontrole, zoals meer medicatiegebruik en acute zorg, kunnen bijdragen aan de milieu-impact van astmazorg.^2,6

De toekomst van duurzame inhalatiezorg draait daarom niet alleen om het verminderen van uitstoot, maar ook om het optimaliseren van gezondheidswinst voor iedere patiënt.

Optimalisatie van medicatieafgifte kan daarbij bijdragen aan een effectieve behandeling en biedt tegelijkertijd kansen voor duurzamere inhalatiezorg.^1,2,3,7

Referenties:

1. Kaplan A, Van Boven JFM. How a Novel Portable Spacer Benefits Patients with Respiratory Disease, the Healthcare System, and the Environment. EMJ. 2025;10(3):35–41. doi:10.33590/emj/REBZ6731.

2. Usmani OS, Levy ML. Effective respiratory management of asthma and COPD and the environmental impacts of inhalers. npj Primary Care Respiratory Medicine. 2023;33:24.

doi:10.1038/s41533-023-00346-7.

3. Nagel MW, Sadafi H, Suggett JA. Enhancing aerosol delivery in asthma and COPD: a comparison of MDI, valved holding chamber, and DPI systems using functional respiratory imaging (FRI). Scientific

Reports. 2026;16:13148. doi:10.1038/s41598-026-45628-5.

4. ten Have P, van Hal P, Wichers I, et al. Turning green: the impact of changing to more eco-friendly respiratory healthcare – a carbon and cost analysis of Dutch prescription data. BMJ Open.

2022;12:e055546. doi:10.1136/bmjopen-2021-055546.

5. Dekhuijzen PNR, Snoeck-Stroband JB, Van Boven JFM, Van Aalderen WM. CO₂-voetafdruk van inhalatoren kan op vele fronten omlaag. Pharmaceutisch Weekblad. 2022;157(16):14–17.

6. Busby J, Khezrian M, Patel S, et al. Exploring the carbon footprint of severe asthma and change after biologic therapy initiation: an analysis of 
Northern Irish data. ERJ Open Research. 2025;11:01009-2024.

doi:10.1183/23120541.01009-2024.

7. Nagel M, Suggett J. Choice of Salbutamol Metered Dose Inhaler (MDI) Type and Use of a Spacer

Impact Drug Delivery and Carbon Emissions. Poster presented at: ERS International Congress; 
9–13 September 2023.

8. Kaplan A, Nagel M, Suggett J. A new portable spacer for use on the go can provide benefits for patients, health care systems and the environment. Poster presented at: International Primary Care

Respiratory Group Scientific Meeting; 10–12 April 2025.

FC1352026