De meeste ouderen die langdurige zorg ontvangen verblijven nog steeds in een zorginstelling: 112.000 in 2018 en 127.000 in 2024, in beide jaren 3,5% van de 65-plussers in Nederland. Maar de toename van langdurige zorg thuis is groter; die steeg van 34.000 ouderen in 2018 naar 78.000 ouderen in 2024.
Ook werd de geleverde zorg in deze periode gemiddeld zwaarder. In dezelfde periode daalde het aantal ouderen dat wijkverpleging uit de Zorgverzekeringswet kreeg van 257.000 naar 240.000.
Bezette plekken
Verder blijkt dat de bezetting van verpleeghuizen landelijk gemiddeld genomen gelijk bleef. Wel zijn er, volgens het RIVM, opvallende verschillen. Bijna de helft van de verpleeghuizen heeft een toename in het aantal bezette plekken, vooral voor zwaardere zorgvragen.
Slechts bij een op de vijf verpleeghuizen is een sterke daling in bezetting te zien, bij de overige onderzochte verpleeghuizen bleef de bezetting nagenoeg gelijk. Het is niet uit te sluiten dat het aantal verpleeghuizen met een sterke terugloop in bezetting in Nederland groter is dan in deze analyses, aldus de onderzoekers.
Geen wachtlijsten
Het onderzoek laat ook zien dat het percentage verpleeghuizen met geen of relatief korte wachtlijsten sinds 2023 licht toenam: van 10% naar 13%. Het percentage verpleeghuizen dat helemaal geen wachtlijsten heeft, nam toe van ongeveer 8% in 2019-2024 naar 9,5% in 2025.
Ouderen geven in dit onderzoek aan dat ze langer thuis willen blijven wonen, en als ze naar een zorginstelling gaan, verblijven ze daar minder lang. De groep die er maximaal drie maanden verblijft, werd in de onderzochte periode twee keer zo groot. Het percentage ouderen dat er maximaal vijf maanden verbleef, steeg met 65%. Tegelijkertijd daalde het aantal ouderen met een verblijfsduur van vijf jaar of langer met 5%.
Mantelzorgers
Door de verschuiving naar meer zorg thuis, gaan ouderen vaker pas naar een verpleeghuis als het niet anders mogelijk is. Hierdoor wordt de zorgvraag in instellingen zwaarder. Dat vraagt, volgens de onderzoekers, aanpassingen van zorginstellingen en de zorgprofessionals die daar werken. Daarnaast kunnen er meer aanpassingen bij ouderen thuis nodig zijn, zoals een traplift.
Dat betekent dat zorggebruikers en hun mantelzorgers te maken krijgen met verschillende zorgloketten en dus meer mentale belasting. De verwachting is bovendien dat er in de toekomst te weinig mantelzorgers beschikbaar zijn, zo blijkt uit ander onderzoek van het RIVM.
