Op dit moment bestaat de standaardbehandeling voor hartfalen uit een combinatie van vier verschillende geneesmiddelen: angiotensine receptor neprilysine-remmers, bètablokkers, aldosteronreceptorantagonisten (MRA’s) en SGLT2-remmers.
Jarenlang onderzochten cardiologen of digoxine als vijfde medicijn een waardevolle aanvulling zou zijn. Uit drie studies in het UMCG blijkt dit het geval te zijn, schrijven de onderzoekers, die hun resultaten hebben gepubliceerd in onder ander Nature Medicine en Journal of the American Medical Association (JAMA).
De onderzoekers voerden een studie uit onder 1000 Nederlandse patiënten met hartfalen uit 43 verschillende centra. De ene helft van de patiënten kreeg gemiddeld drie jaar lang een lage dosis digoxine bovenop hun behandeling, de andere helft een placebo.
Minder ziekenhuisopnames
Digoxine verminderde de sterfte aan hart- en vaatziekten en verergering van hartfalen met 19%. Dit effect was, volgens de onderzoekers, niet statistisch significant.
Dankzij een meta-analyse met twee oudere onderzoeken, waarmee een veel grotere patiëntenpopulatie in beeld kwam, konden de onderzoekers vaststellen dat digoxine een belangrijke én statistisch significante toegevoegde waarde heeft.
Ook wanneer het werd gegeven bovenop de vier standaardmedicijnen voor hartfalen. Het effect bestaat vooral uit een gemiddelde vermindering van 25% van het aantal ziekenhuisopnames voor hartfalen. Een lage dosering digoxine bleek bovendien veilig en gemakkelijk te zijn, aldus de onderzoekers.
Indrukwekkend
In een derde studie volgden de onderzoekers ongeveer 600 van de 1000 patiënten die digoxine dan wel een placebo hadden gekregen. Hieruit bleek dat de patiënten die digoxine hadden gekregen en er vervolgens mee moesten stoppen in de eerste zes weken significant vaker problemen kregen dan patiënten die het middel nooit hadden gekregen.
Van de 288 patiënten kwamen er 14 in het ziekenhuis terecht of overleden. Hoewel dit niet direct bewijst dat het geneesmiddel werkt, was het effect volgens de onderzoekers indrukwekkend en verrassend.
De onderzoekers verwachten dat de resultaten van de drie onderzoeken de richtlijnen voor hartfalen in de toekomst zullen veranderen, waardoor veel meer patiënten het goedkope medicijn kunnen krijgen; digoxine kost nog geen tien cent per dag.
Stresshormonen
Digoxine (vingerhoedskruid) is, volgens de onderzoekers, het oudste en goedkoopste geneesmiddel voor de behandeling van hartfalen. Een lage dosering digoxine vermindert vooral allerlei ongunstige compensatiemechanismen bij hartfalen. Het remt bijvoorbeeld stresshormonen, zoals adrenaline, in het bloed.
De laatste 25 tot 30 jaar zijn er verschillende effectieve hartfalenmedicijnen op de markt gekomen, waardoor het gebruik is verminderd: ongeveer 15% van alle patiënten met hartfalen krijgt het voorgeschreven.
Eerder onderzoek liet, volgens de onderzoekers, al zien dat patiënten die behandeld werden met lage doseringen digoxine het veel beter deden dan patiënten die hoge doseringen kregen.
Tot deze studie van het UMCG waren er echter nog geen gerandomiseerde, prospectieve onderzoeken die dit ook daadwerkelijk hadden onderzocht en vastgesteld, aldus de onderzoekers.