Behandeling met nortriptyline niet effectiever dan placebo

Nortriptyline staat opgenomen in de behandelrichtlijnen en geldt als een standaardoptie wanneer andere behandelingen van functionele dyspepsie – patiënten ervaren klachten zoals maagpijn en een opgeblazen gevoel – onvoldoende effect hebben.

Het bewijs voor de effectiviteit van nortriptyline bij maagklachten is, volgens de onderzoekers, echter niet eenduidig, terwijl sommige patiënten last krijgen van vervelende bijwerkingen. Daarom onderzochten de onderzoekers of het middel beter zou werken wanneer het gerichter wordt voorgeschreven.

In de studie, uitgevoerd in 11 Nederlandse ziekenhuizen en gefinancierd met ZonMW-subsidie, kregen alleen patiënten nortriptyline die het middel volgens hun DNA normaal afbreken. Patiënten bij wie het medicijn te langzaam wordt verwerkt – en daardoor een verhoogde kans hebben op bijwerkingen – deden niet mee. 33 patiënten kregen nortriptyline en 36 patiënten een placebo. Op deze manier wilden de onderzoekers duidelijkheid scheppen over een behandeling waarover al jaren discussie is.

Biologisch effect

Patiënten die nortriptyline kregen, knapten niet vaker op dan patiënten die een placebo kregen. Ongeveer de helft van de deelnemers in beide groepen lieten een verbetering van de klachten zien. Ook het aantal bijwerkingen verschilde niet tussen beide groepen.

Bij patiënten die wel verbetering ervaarden met nortriptyline werd een hogere hoeveelheid van het geneesmiddel in het bloed gemeten. Ook was er een verband met de bijwerkingen.

Dit suggereert dat het medicijn wel degelijk een biologisch effect heeft bij een specifieke subgroep, maar deze studie is onvoldoende om een algemeen behandelvoordeel aan te tonen, concluderen de onderzoekers, die de resultaten hebben gepubliceerd in de Clinical Gastroenterology Hepatology.

Placebo-effect

Het geloof van de patiënt lijkt, volgens de onderzoekers, doorslaggevend: van de patiënten die dachten het echte geneesmiddel te krijgen, rapporteerde meer dan driekwart een verbetering, ongeacht of ze het medicijn of de placebo kregen.

Deze essentie van het placebo-effect is geen zwakte, maar juist iets waar voorschrijvers ook in de spreekkamer beter gebruik van kunnen maken, stellen de onderzoekers, die benadrukken dat de resultaten niet betekenen dat nortriptyline niet meer voorgeschreven moet worden.

Wel laten ze zien hoe belangrijk de context van behandeling is: het gesprek met de arts, serieus genomen worden en het gevoel dat er zorgvuldig wordt gekeken naar de klachten.

De manier waarop de zorgverlener een behandeling uitlegt en aanbiedt, is al onderdeel van de behandeling, aldus de onderzoekers.