Ga naar inhoud. | Ga naar navigatie

Persoonlijke hulpmiddelen

Navigatie

Herexamen 2016 PW 14

PW 14 - 07-04-2016 | door S.D. Borgsteede

Een bezorgde moeder belt naar de apotheek met een vraag over de medicatie van haar dochter. Haar dochter heeft sinds enkele weken motorische klachten (uitvalsverschijnselen) en korte periodes van slecht zien. De moeder denkt dat de klachten worden veroorzaakt door drie kuren clioquinolsuspensie in 2014 tegen amoebiasis. Haar dochter (nu 17 jaar en 56 kg) heeft in april 2014 de eerste kuur gekregen: 100 mg/ml, 3 dd 2,5 ml, gedurende tien dagen. Deze kuur is twee maanden later herhaald. In september 2014 heeft ze een derde kuur gehad (3 dd 2,25 ml gedurende zeven dagen). Kunnen de klachten veroorzaakt zijn door deze drie kuren clioquinol?

  1. a. Nee, de klachten kunnen niet veroorzaakt zijn door clioquinol. De klachten zijn geen bekende bijwerkingen. Bovendien is er geen sprake van een duidelijke tijdsrelatie.
  2. b. Ja, maar het is niet waarschijnlijk. De klachten zijn bekende bijwerkingen van clioquinol, maar er is geen duidelijke tijdsrelatie en de cumulatieve dosis is beperkt. Er moet ook worden gezocht naar andere verklaringen.
  3. c. Ja, dat is waarschijnlijk. De dochter heeft in 2014 een hogere cumulatieve dosis clioquinol gekregen dan wordt aangeraden.

Toelichting

Het juiste antwoord is: b. Ja, maar het is niet waarschijnlijk. De klachten zijn bekende bijwerkingen van clioquinol, maar er is geen duidelijke tijdsrelatie en de cumulatieve dosis is beperkt. Er moet ook worden gezocht naar andere verklaringen.

Bij inname van een cumulatieve dosis van 10–50 g clioquinol kan subacute myelo-optico-neuropathie optreden. Verschijnselen hiervan zijn acute of chronische buikpijn, meestal met diarree, gevolgd door stoornissen in de motoriek en sensibiliteit. Visusstoornissen die mogelijk tot blindheid leiden, kunnen ook optreden.

Bij inname van 750 mg per dag gedurende tien dagen is tot nu toe geen neuropathie gemeld. Neurotoxiciteit is waargenomen bij een cumulatieve dosis vanaf 10 g [1]. Om accumulatie van clioquinol te voorkomen wordt door de SWAB-richtlijn Antimicrobiële therapie voor acute infectieuze diarree aanbevolen het gebruik van clioquinol te beperken tot maximaal drie kuren per jaar (per kuur 3 dd 250 mg gedurende tien dagen), met een interval van ten minste twee maanden tussen de kuren [2].

Bronnen:

  1. OV chinolinederivaten. Commentaren Medicatiebewaking 2015/2016, Stichting Health Base, 30e jaargang, mei 2015.
  2. Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB), SWAB-richtlijn Antimicrobiële therapie voor acute infectieuze diarree. Nijmegen: SWAB 2014. www.swab.nl.

Document acties

Reacties

18-04-2016 11:20
gast zegt:

Reactie van J.C. Kortekaas:

Clioquinol, het populaire middel tegen diarree, dat in Nederland beter bekend was onder de namen Entero-Vioform® en Mexaform®. Aan het eind van de jaren zestig kwam in Japan echter een geheimzinnige ziekte voor, die gepaard ging met verlammingsverschijnselen en
blindheid. In totaal werden niet minder dan elfduizend slachtoffers geregistreerd. Nadat overduidelijk was aangetoond dat de ziekte te maken had met het gebruik van clioquinol, werd in veel landen - waaronder Nederland - de verkoop gestaakt.

1933 Clioquinol komt in de handel
1970 Verboden in Japan. Meer dan 10.000 gevallen van SMON
1976-1977 Ook waarschuwingen in Europa, brief Geneesmiddeleninspectie over overdosering bij kinderen On August 3, 1978, the Tokyo District Court ruled that the cause of SMON is Clioquinol. Its manufacturer, Ciba-Geigy, has publicly stated that "Medical products manufactured and sold by us have been responsible for the occurrence of [SMON] in Japan, we extend our apologies
http://newint.org/features/1981/01/01/devils/
1986 Ciba-Geigy haalt haar Enterovioform uit de handel

De neurotoxische verschijnselen deden zich pas voor na een totale dosis van 10-50 gram clioquinol (10000 - 50000 mg). Niks geen intervallen. Meer dan 10 gram is gevaarlijk voor het lichaam. http://www.praktijkvanas.nl/artikel/Clioquinol.htm

Een niet geregistreerd bewezen toxisch geneesmiddel 3 keer per jaar toedienen?

18-04-2016 14:46
Kring-apotheek Swarte zegt:

Volgens de NHG-standaard is er 1 indicatie waarbij, onder in achtneming van speciale voorzorgen, gebruik van clioquinol geadviseerd wordt:
"Entamoeba histolytica-dragerschap
Zie Entamoeba histolytica
Clioquinol suspensie 250 mg 3 dd gedurende 10 dagen (off label)

Alvorens clioquinol voor te schrijven moet de huisarts nagaan of patiënt eerder clioquinol heeft gebruikt; Geef niet meer dan een cumulatieve dosis van 10 g clioquinol (levenslang) in verband met het risico op neurotoxiciteit. Tijdens zwangerschap is clioquinol gecontraïndiceerd: overleg met medisch microbioloog/parasitoloog over een alternatief "

20-04-2016 11:26
J.C. Kortekaas zegt:

Ook het Farmacotherapeutisch Kompas houdt het op 10 gram levenslang.
Dit herexamen roept meer vragen op dan (kunnen) worden beantwoord.

"Bij inname van een cumulatieve dosis van 10–50 g kan 'subacute myelo–optico–neuropathie' optreden door degeneratie van de achterstrengen van het ruggenmerg en van de gezichtszenuw. Bijbehorende symptomen zijn in het begin acute of chronische buikpijn met diarree, gevolgd door sensibiliteits- en motorische stoornissen. Ook kunnen visusstoornissen optreden, die tot blindheid kunnen leiden."

14-07-2016 09:20
Kring-apotheek Swarte zegt:

Van het Lareb:

Aanwijzingen voor neurologische bijwerkingen bij clioquinol

18-06-2015

Afgelopen jaar steeg het aantal meldingen van bijwerkingen bij gebruik van clioquinol capsules en suspensie. Clioquinol werkt tegen infecties met sommige parasieten, infecties met schimmels en infecties met sommige bacteriën.

De meest voorkomende bijwerkingen van clioquinol zijn maag- en darmklachten en een groene verkleuring van tong, urine of ontlasting. Bij gebruik van hoge doseringen of gedurende langere tijd is clioquinol in verband gebracht met neurotoxiciteit en het ontstaan van subacute myelo-optische-neuropathie (SMON). SMON is een aandoening van het zenuwstelsel waarbij het ruggenmerg (myelo) en de oogzenuwen (optisch) worden aangetast. Dit kan leiden tot tintelingen en een doof gevoel in armen of benen, problemen met bewegen en zeer zelden blindheid. Neurologische bijwerkingen zijn niet beschreven als clioquinol wordt gebruikt voor de behandeling van amoebiasis en infecties met Dientamoebe fragilis in de aanbevolen dosering.

Bijwerkingencentrum Lareb ontving tussen februari 2001 en december 2014 33 meldingen van bijwerkingen bij clioquinol (capsules en suspensie). Neurologische klachten werd in 16 gevallen gemeld. Deze klachten varieerden van duizeligheid tot concentratiestoornissen of problemen met zien. Bij 14 van deze meldingen werd de aanbevolen dosering gebruikt. De klachten verdwenen meestal na staken van de behandeling of na afloop van de kuur.

Voorschrijfcijfers laten zien dat het aantal gebruikers in de afgelopen 5 jaar is verdubbeld. Het is belangrijk dat zorgverleners zich bewust zijn dat er aanwijzingen zijn voor neurotoxiciteit bij het gebruik van clioquinol in de aanbevolen dosering.

Vacatures
Apotheker (m/v) 36-40 uur per week

Health Base - Houten

Gevestigd Apotheker

Weleda | Zoetermeer

Apotheker

Steinberg Apotheken | Kleve (Duitsland)

Meer…
Back to top